Filosofie·Gastbijdrage

De Veluwe is de grootste schiettent van Noordwest-Europa

Gastbijdrage door Jozef Keulartz

‘Pas op voor de natuurbeschermers’, waarschuwt Maria Quist in de Volkskrant van 10 maart. In felle bewoordingen hekelt zij hun voornemen om meer grote hoefdieren (herten, wilde zwijnen, runderen, paarden en wisenten) op de Veluwe los te laten. Dat zou ten koste gaan van de eeuwenoude biologische en ecologische processen. Niets is minder waar – juist het huidige beleid is voor die processen funest.

In dat beleid spelen jagers een centrale rol; zij zouden verantwoordelijk zijn voor een duurzaam populatiebeheer. Daarbij wordt de jacht vaak voorgesteld als substituut voor predatie door grote carnivoren zoals de wolf en de lynx. Maar die voorstelling van zaken deugt niet. In onze contreien wordt de omvang van populaties van grote hoefdieren niet zozeer gereguleerd door predatie maar veeleer door het voedselaanbod.

Maar met dat gegeven wordt in het Nederlandse faunabeheer geen rekening gehouden. In tegendeel: door het instellen van doelstanden wordt juist voorkomen dat het voedselaanbod het aantal hoefdieren kan reguleren. Daarbij valt op hoe ontzettend laag die doelstanden zijn: voor het edelhert wordt uitgegaan van zo’n drie dieren per 100 hectare, voor het ree geldt een maximum van zo’n vijf dieren per 100 hectare, en voor de wisent gaat men uit van vijf dieren per 1.000 hectare bos.

Een voorbeeld: Uit het Faunabeheerplan Grofwild van de Faunabeheereenheid Gelderland 2014-2019 blijkt dat men voor de Veluwe uitgaat van een draagkracht van 18.000 edelherten – dat zijn twintig exemplaren per 100 hectare. De doelstand bedraagt 2029 edelherten – dat zijn circa twee per 100 hectare. Ter vergelijking: in de Oostvaardersplassen bevinden zich momenteel 2300 edelherten, een paar honderd meer dus, en dat terwijl dit gebied (met 3.000 hectare) zo’n dertig keer kleiner is dan de Veluwe (90.000 hectare).

Om die ontzettende lage doelstanden te bereiken moeten jaarlijks zo’n 60% van de edelherten en 80% van de wilde zwijnen worden afgeschoten. Iemand heeft ooit uitgerekend dat het jaarlijks afschot op de Veluwe te vergelijken valt met een plaag van 1.400 wolven gedurende acht maanden. Niet voor niets noemt wildbioloog Geert Groot Bruinderink de Veluwe ‘de grootste schiettent van Noordwest-Europa’.

Het streven om natuurlijke processen te herstellen met behulp van natuurlijke begrazing door grote hoefdieren wordt door zo’n grootschalige bejaging volledig om zeep geholpen. Dieren in het wild zijn geëvolueerd in een omgeving met periodieke voedseltekorten. Het gevolg van gebrek aan voedsel is dat ze in een spaarstand raken. Herten hebben in de winter een ‘verborgen winterslaap’, waarbij hun energiegebruik daalt naar 13% van het jaarlijks gemiddelde.

Een ander natuurlijk proces betreft de verminderde vruchtbaarheid van vrouwtjes die bij vermagering optreedt. Als de verhouding tussen spierweefsel en vet verschuift in de richting van spierweefsel, vindt op een bepaald moment geen eisprong meer plaats en worden de vrouwtjes niet vruchtbaar. Ze slaan dan een jaar over met het krijgen van een jong, wat de vrouwtjes de gelegenheid geeft weer voldoende aan te sterken. Dat is een intern mechanisme van aantalregulatie in relatie tot de draagkracht van een natuurgebied.

Een pervers gevolg van grootschalige bejaging is dat de reproductiesnelheid van de hoefdieren kunstmatig wordt opgevoerd. Wilde zwijnen op de Veluwe brengen vier keer meer biggen voort dan natuurlijk is. En Veluwse herten produceren gemiddeld 1 tot 1,5 kalfje per hinde, tegenover 0,6 in de Oostvaardersplassen.

De conclusie kan alleen maar luiden dat het huidige beleid funest is voor het herstel van de natuur – hoog tijd dus voor verandering!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s