Een Kleine Ode Aan

Plato’s Republiek, vooral boek VIII

Vandaag de 27e post in de wekelijkse rubriek ‘Een Kleine Ode Aan’. In ongeveer 250 woorden looft een Nederlandse of Vlaamse auteur een al dan niet vergeten filosofisch pareltje.

Een kleine ode aan: Plato’s Republiek, vooral boek VIII

Door: Huub Brouwer

 

Vergeten is Plato’s De Republiek niet. Het is misschien wel het bekendste werk van de bekendste filosoof in de wereldgeschiedenis. Toch vermoed ik dat zelfs weinig filosofiestudenten het boek nog van kaft tot kaft lezen. Daarom een pleidooi om het boek weer eens uit de kast te halen. Een pareltje is het namelijk zeker wel.

 

Veel van de vragen die Socrates, de hoofdpersoon van De Republiek, stelt zijn nog steeds relevant. Neem boek VIII, waarin hij onder meer bespreekt hoe een democratie kan vervallen in een tirannie (557a-569c). Volgens Socrates wordt een democratie instabiel als mensen te veel vrijheid hebben (562c). Ze zullen gaan denken dat ze allemaal gelijkwaardig zijn, wat respect voor autoriteit ondermijnt en er uiteindelijk toe leidt dat ze zich niet meer aan wetten houden (562e-563a).

 

Een tiran zal opstaan om orde in de chaos te brengen (565d-e). Deze tiran presenteert zich als een beschermer van de armen, maar is uiteindelijk zelf op rijkdom uit (566a). Hij zorgt ervoor dat alle moedige, weldenkende mensen uit machtsposities verdreven worden zodat ze zijn positie niet kunnen ondermijnen (567d). De tiran houdt zijn onderdanen kalm door een gemeenschappelijke vijand te creëren (567a).

 

Klinkt dit bekend? Ik denk dat Socrates’ beschrijving van een tiran verrassend veel overeenkomsten vertoont met President Frank Underwood uit House of Cards (en ik ben niet de enige, zie het boek House of Cards and Philosophy: Underwood’s Republic). Anderen zien parallellen met de opkomst van Donald Trump (zie bijvoorbeeld dit stuk van Andrew Sullivan).

 

Mocht deze overeenkomsten nog niet reden genoeg zijn om De Republiek er weer eens bij te pakken, Plato’s Socrates is ook nog eens verrassend quotable. “De grootste straf voor weigeren om te regeren is geregeerd te worden door mensen die slechter zijn dan uzelf.” (347c)

 

Een gedachte over “Plato’s Republiek, vooral boek VIII

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s