Een Kleine Ode Aan

‘The Will to Believe’ van William James

Vandaag de 36e post in de wekelijkse rubriek ‘Een Kleine Ode Aan’.
In ongeveer 250 woorden looft een Nederlandse of Vlaamse auteur een al dan niet vergeten filosofisch pareltje.

Een Kleine Ode aan: ‘The Will to Believe’ van William James (1896)

Door: Ymko Braaksma (PhD, Rijksuniversiteit Groningen)

Wie wordt opgeleid tot wetenschapper wordt een gezond respect voor bewijsmateriaal bijgebracht. Data zijn heilig, bronverwijzing is onontbeerlijk.

Deze opvatting is van grote waarde gezien de doelen die de wetenschap zichzelf stelt. Maar wat binnen de academie wenselijk is kan daarbuiten hinderlijk zijn. Dat is wat William James laat zien in ‘The Will to Believe’.

In ons leven doen zich situaties voor waarin wij ons niet kunnen veroorloven om op afdoende bewijs te wachten. We móéten besluiten, lang voordat we een wetenschappelijk acceptabele afweging kunnen maken. En wachten op meer data is soms net zo risicovol als handelen op basis van te weinig informatie.

Stel, Marietje heeft een vaste baan, maar stuit op een innovatief idee dat haar sector op zijn kop kan zetten. Althans, dat is haar intuïtie, ondanks een marktonderzoek met neutrale uitkomst. Om het idee daadwerkelijk te testen zal Marietje er veel tijd in moeten steken. Moet ze haar baan opzeggen en voor zichzelf beginnen? Of moet ze toch voor haar baas blijven werken en het idee laten varen? Beide opties zijn risicovol.

Maar, zou James zich retorisch afvragen, heeft Marietje in dit geval niet het volste recht om te geloven dat haar bedrijf zal slagen? Heeft ze niet het recht om zelf te bepalen welk risico ze neemt? En is Marietjes overtuiging niet zelfs een cruciale voorwaarde om haar idee überhaupt tot een succes te maken?

Aldus de les van James: In vrijwel iedere situatie moeten we de stelregel van de wetenschap volgen, en ons oordeel opschorten bij gebrek aan bewijs. Maar in uitzonderlijke gevallen, zoals dat van Marietje, hebben we het recht om te geloven, ook als we voor dat geloven niet voldoende ondersteuning hebben.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s